Παγκόσμια Ημέρα Μηδενικής Ανοχής στην Κλειτοριδεκτομή: Ζήτημα πολιτισμού και ανθρωπισμού

Η κλειτοριδεκτομή (εκτομή γυναικείων γεννητικών οργάνων – Female genital mutilation – FGM) περιλαμβάνει όλες τις διαδικασίες που αφορούν την τροποποίηση, ή τον τραυματισμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων για μη ιατρικούς λόγους και αναγνωρίζεται διεθνώς ως παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των κοριτσιών και των γυναικών.
Αντανακλά σε βαθιά ριζωμένες ανισότητες μεταξύ των δύο φύλων και αποτελεί μια ακραία μορφή διάκρισης σε βάρος των γυναικών και των κοριτσιών. Η εν λόγω κατάπτυστη πρακτική παραβιάζει επίσης τα δικαιώματά τους στην υγεία, την ασφάλεια και την σωματική ακεραιότητα, το δικαίωμά τους να μην υποφέρουν από τα βασανιστήρια, την απάνθρωπη και ταπεινωτική μεταχείριση, καθώς και το δικαίωμά τους στη ζωή, αφού σε κάποιες περιπτώσεις η κλειτοριδεκτομή έχει ως αποτέλεσμα ακόμα και τον θάνατο.
Προκειμένου να ευαισθητοποιήσει και ως ένα βαθμό να ξεσηκώσει την παγκόσμια κοινότητα ενάντια στην κλειτοριδεκτομή, ο ΟΗΕ καλεί σε συντονισμένες και συστηματικές προσπάθειες, για την ανάδειξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ισότητας των φύλων. Οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει να δώσει έμφαση στον κοινωνικό διάλογο και την ενδυνάμωση των αφρικανικών (και όχι μόνο) κοινοτήτων, ώστε αυτές να δράσουν συλλογικά για να σταματήσει αυτή η πρακτική άπαξ και δια παντός. Θα πρέπει επίσης να καταδικάζουμε σε όλους τους τόνους τις επιπτώσεις στις σεξουαλικές και αναπαραγωγικές ανάγκες υγείας των γυναικών και των κοριτσιών, οι οποίες προκύπτουν από την κλειτοριδεκτομή.
 
Ο οργανισμός UNFPA (United Natins Population Fund) και η UNICEF οδηγούν από κοινού το μεγαλύτερο παγκόσμιο πρόγραμμα για την επιτάχυνση της οριστικής εξάλειψης της εκτομής των γυναικείων γεννητικών οργάνων, ως πεπαλαιωμένο και απάνθρωπο κατάλοιπο πολιτισμικού μεσαίωνα. Το κοινό πρόγραμμα UNFPA-UNICEF για την κλειτοριδεκτομή έχει τον τίτλο “Επιταχύνοντας την Αλλαγή” (Accelerating Change) και υποστηρίζει τη συνεργασία διαφόρων ανθρωπιστικών οργανώσεων με τις τελευταίες έρευνες των κοινωνικών επιστημών.
Η εστίαση είναι στην προστασία των γυναικών και των κοριτσιών από την κλειτοριδεκτομή, χρησιμοποιώντας μια βασισμένη στα ανθρώπινα δικαιώματα και πολιτιστικά ευαίσθητη προσέγγιση. Το εν λόγω πρόγραμμα υποστηρίζει επίσης την υγεία και παρέχει προστατευτικές υπηρεσίες για εκείνες τις γυναίκες, ή κορίτσια, που έχουν ήδη υποστεί τον ακρωτηριασμό των γεννητικών τους οργάνων.
Το πρόγραμμα επικεντρώνεται σήμερα σε 17 χώρες της Αφρικής και επίσης υποστηρίζει πολλές περιφερειακές και παγκόσμιες πρωτοβουλίες.

Βασικά στοιχεία:

Παγκοσμίως, υπολογίζεται ότι τουλάχιστον 200 εκατομμύρια κορίτσια και γυναίκες σήμερα έχουν υποστεί κάποια μορφή κλειτοριδεκτομής.
Τα 44 εκατομμύρια από αυτές είναι κορίτσια ηλικίας 14 ετών και κάτω, με την υψηλότερη επικράτηση της πρακτικής σε παιδιά να καταγράφεται στην Γκάμπια κατά (56%), την Μαυριτανία (54%) και την Ινδονησία, όπου περίπου το ήμισυ των κοριτσιών ηλικίας 11 ετών και κάτω έχουν υποστεί κλειτοριδεκτομή.
Οι χώρες με την υψηλότερη επικράτηση ανάμεσα σε κορίτσια και γυναίκες ηλικίας 15-49 ετών είναι η Σομαλία (98%), η Γουινέα (97%) και το Τζιμπουτί (93%).
Η κλειτοριδεκτομή πραγματοποιείται κυρίως σε νεαρά κορίτσια κάποια στιγμή μεταξύ της βρεφικής ηλικίας και της ηλικίας των 15 ετών.
Η απάνθρωπη αυτή πρακτική οδηγεί σε σοβαρή αιμορραγία και σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως κύστεις, μολύνσεις, υπογονιμότητα, καθώς και επιπλοκές στον τοκετό και αυξημένο κίνδυνο θανάτου του βρέφους που θα γεννήσει η γυναίκα αργότερα.
Η κλειτοριδεκτομή αποτελεί ωμή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των κοριτσιών και των γυναικών.
Ο βασικός στόχος του ΟΗΕ είναι η πλήρης εξάλειψη της πρακτικής αυτής παγκοσμίως μέχρι το 2030, μαζί με άλλες πρακτικές που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα των μικρών κοριτσιών, όπως ο αναγκαστικός γάμος.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ UNICEF: Ο κόσμος πρέπει να επιταχύνει την πρόοδο για τον τερματισμό της κλειτοριδεκτομής μέχρι το 2030
Δήλωση του Εκτελεστικού Διευθυντή του UNFPA, Δρα Babatunde Osotimehin και του Εκτελεστικού Διευθυντή της UNICEF, Anthony Lake, με την ευκαιρία της Διεθνούς Ημέρας Μηδενικής Ανοχής στην Κλειτοριδεκτομή 2017:
«[Η κλειτοριδεκτομή] βλάπτει ανεπανόρθωτα τα κορμιά των κοριτσιών, προκαλώντας βασανιστικό πόνο. Προκαλεί ακραίο συναισθηματικό τραύμα που μπορεί να διαρκέσει μια ζωή.
Αυξάνει τον κίνδυνο θανατηφόρων επιπλοκών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του τοκετού, θέτοντας σε κίνδυνο τόσο τη μητέρα όσο και το παιδί.
Αποστερεί τα κορίτσια από την αυτονομία τους και παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματά τους.
Αντανακλά τη χαμηλή θέση των κοριτσιών και των γυναικών και ενισχύει την ανισότητα των φύλων, τροφοδοτώντας το φαύλο κύκλο των διακρίσεων και της κακοποίησης από γενιά σε γενιά.
Είναι η αποκοπή και ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων. Και παρά όλη την πρόοδο που έχουμε σημειώσει ως προς την κατάργηση αυτής της βίαιης πρακτικής, εκατομμύρια κορίτσια – πολλά εξ αυτών κάτω των 15 ετών – θα αναγκαστούν να την υποστούν αυτή τη χρονιά. Δυστυχώς, θα ενταχθούν στα περίπου 200 εκατομμύρια κορίτσια και γυναίκες σε όλο τον κόσμο, που ήδη ζουν με τις βλάβες που προκαλεί η κλειτοριδεκτομή – και των οποίων οι κοινότητες έχουν ήδη πληγεί από τις επιπτώσεις της.
Το 2015, οι Στόχοι για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη αναγνώρισαν τη στενή σχέση μεταξύ της κλειτοριδεκτομής, της ανισότητας των φύλων, και της ανάπτυξης – και αναζωπύρωσαν τις παγκόσμιες δράσεις για τον τερματισμό της κλειτοριδεκτομής μέχρι το 2030.
Το 2016, πάνω από 2.900 κοινότητες, που αντιπροσωπεύουν πάνω από 8,4 εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν σε χώρες όπου το UNFPA (Ταμείο του ΟΗΕ για τον Πληθυσμό) και η UNICEF εργάζονται από κοινού για τον τερματισμό της κλειτοριδεκτομής, διακήρυξαν ότι είχαν εγκαταλείψει την πρακτική.
Το 2017, πρέπει να απαιτήσουμε ταχύτερη δράση για την αξιοποίηση αυτής της προόδου. Αυτό σημαίνει να καλέσουμε τις κυβερνήσεις να θεσπίσουν και να εφαρμόσουν νόμους και πολιτικές που προστατεύουν τα δικαιώματα των κοριτσιών και των γυναικών και την πρόληψη της κλειτοριδεκτομής.
Αυτό σημαίνει τη δημιουργία ευρύτερης πρόσβασης σε υπηρεσίες υποστήριξης για τις γυναίκες που διατρέχουν κίνδυνο να υποστούν κλειτοριδεκτομή και για εκείνες που την έχουν υποστεί. Σημαίνει επίσης, την ενθάρρυνση μεγαλύτερης ζήτησης για τέτοιες υπηρεσίες, παρέχοντας στις οικογένειες και τις κοινότητες πληροφορίες σχετικά με τις βλάβες που προκαλεί η κλειτοριδεκτομή και τα οφέλη που θα προκύψουν από τον τερματισμό της.
Και σε τελική ανάλυση, αυτό σημαίνει ότι οι ίδιες οι οικογένειες και οι κοινότητες αναλαμβάνουν δράσεις και αρνούνται να επιτρέψουν τα κορίτσια τους να υποστούν τη βία της κλειτοριδεκτομής.
Ας κάνουμε αυτή τη γενιά, εκείνη που θα καταργήσει την κλειτοριδεκτομή μια για πάντα – και με αυτόν τον τρόπο, να συμβάλει στη δημιουργία ενός πιο υγιεινού, καλύτερου κόσμου για όλους».