Αυτή είναι η ιστορία πίσω από τον Ζαχίρ που συγκλόνισε το «MasterChef 3»

Αν είσαι παιδί, το Αφγανιστάν είναι ένα από τα χειρότερα μέρη για να γεννηθείς. Τι γίνεται όμως, όταν δεν έχεις επιλογή, όπως ο Ζαχίρ κι εκατομμύρια άλλα παιδιά που ήρθαν στον κόσμο λίγο πριν τον τελευταίο πόλεμο του Αφγανιστάν ή κατά τη διάρκειά του;

Κάποια, όπως ο Ζαχίρ ήταν «τυχερά» μέσα στην ατυχία τους. Οι γονείς τους τα έδιωξαν μακριά, για να γλιτώσουν τη φρίκη του πολέμου και τον θάνατο. Έχασαν τα πάντα, για να κερδίσουν το δικαίωμα να ζουν. Άλλα χάθηκαν σε μία «μαύρη τρύπα».

Πώς το Αφγανιστάν κατέληξε να μετατραπεί σε «κόλαση» επί γης

Η ιστορία του 29χρονου Ζαχίρ που εμφανίστηκε στο «MasterChef 3», προκαλώντας ρίγη συγκίνησης σε κριτές και κοινό ήταν η αφορμή για να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω.

Το Αφγανιστάν βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση από την αρχή σχεδόν της ιστορίας του, με μικρά μόνο διαλείμματα. Ήταν υπό βρετανική επιρροή μέχρι το 1919, πήρε μία ανάσα 50 ετών, μέχρι που ενεπλάκη στον Ψυχρό Πόλεμο. Το 1978 έγινε σοβιετικό προτεκτοράτο. Ο τότε πρόεδρος έδωσε στις γυναίκες ίσα δικαιώματα με τους άνδρες, το δικαίωμα να εκλέγονται και να επιλέγουν όποιες σπουδές και καριέρα ήθελαν. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1980, φωτογραφίες από τη ζωή στην Καμπούλ θυμίζουν πρωτεύουσες, όπως το Λονδίνο.

Ο φιλελεύθερος τρόπος διακυβέρνησης εξόργιζε τους φονταμενταλιστές του Αφγανιστάν και της γύρω περιοχής κι έτσι το 1980 ξεκίνησε ανταρτοπόλεμος από τους Μουτζαχεντίν. Τους ισλαμιστές υπέρμαχους της Τζιχάντ υποστήριζε η Αμερικανική κυβέρνηση, στέλνοντάς τους όπλα και προμήθειες μέσω του Πακιστάν και των γειτονικών χωρών. Οι ΗΠΑ δεν μπορούσαν να φανταστούν τότε πως αποδυναμώνοντας έναν παλιό εχθρό -τους Σοβιετικούς- ενδυνάμωναν έναν νέο.

Μεταξύ του 1992 και του 1995 η Καμπούλ βομβαρδίστηκε και σχεδόν καταστράφηκε από ενωμένα γκρουπ Μουτζαχεντίν, που είχαν την υποστήριξη γειτονικών Ισλαμικών κρατών και της μυστικής υπηρεσίας του Πακιστάν. Ακολούθησαν βιασμοί, φόνοι και διωγμοί.

Το 1994 κάποιοι «θρησκευόμενοι ιδεαλιστές» φοιτητές από το Πακιστάν ίδρυσαν τους Ταλιμπάν και ορκίστηκαν να πατάξουν την ανομία στο γειτονικό Αφγανιστάν. Το 1996 πήραν την εξουσία κι εφάρμοσαν μία σκληρή εκδοχή του θρησκευτικού νόμου της Σαρία.

Από το 2000 ήδη, γειτονικά κράτη εξέφραζαν τις ανησυχίες τους για τον εξτρεμιστικό και τρομοκρατικό τρόπο με τον οποίο διακυβερνούσαν οι Ταλιμπάν τη χώρα, τη στιγμή που περιέθαλπταν και τον ίδιο τον Μπιν Λάντεν. Ο πόλεμος είχε ήδη αρχίσει.

Τότε ήταν που ο Ζαχίρ, στα 10 του μόλις χρόνια, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα, όπως διηγήθηκε στους κριτές του MasterChef. Τα δεινά όμως για την οικογένειά του δε σταμάτησαν εκεί.

Στις 7 Οκτωβρίου του 2001, λίγο μετά το σοκ της 11ης Σεπτεμβρίου -το τρομοκρατικό χτύπημα στους Δίδυμους Πύρκους- οι ΗΠΑ αποφασίζουν να εισβάλουν στο Αφγανιστάν. «Επιχείρηση Διαρκής Ελευθερία»… Έτσι ονομάστηκε η στρατιωτική επέμβαση, που έφτασε να είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος πόλεμος στην ιστορία των ΗΠΑ, μετά το Βιετνάμ.

Στόχος των ΗΠΑ τώρα ήταν να «διαλύσουν» την Αλ Κάιντα, διώχνοντας τους Ταλιμπάν από την εξουσία.

Αρχικά η επέμβαση υποστηρίχτηκε από το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά, την Αυστραλία και αργότερα από τη συμμαχία 40 χωρών, συμπεριλαμβανομένων και των μελών του ΝΑΤΟ.

Ο στόχος επετεύχθη το 2001, ενώ το 2011 οι Αμερικανοί κατάφεραν να εξοντώσουν τον Μπιν Λάντεν στο Πακιστάν. Η αποκλειστική ευθύνη όμως ασφάλειας της χώρας μεταφέρθηκε στην κυβέρνηση του Αφγανιστάν μόλις το 2014.

Οι επιθέσεις ανταρτών και απώλειες πολιτών παρέμειναν στα ύψη. Αστυνομία και στρατός ήταν απροετοίμαστοι να παλέψουν τους Ταλιμπάν.

Χιλιάδες στρατεύματα του ΝΑΤΟ συνεχίζουν να βρίσκονται στο Αφγανιστάν ακόμα και σήμερα, οι επιθέσεις συνεχίζονται -ο Ζαχίρ ανέφερε νέα πρόσφατη επίθεση στο χωριό που ζει η μητέρα του και ο αδερφός του- ενώ τον περασμένο Δεκέμβριο μόλις ανακοίνωσε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, την απόσυρση σημαντικού αριθμού στρατιωτών από τη χώρα.

Πολλά από τα παιδιά που έφυγαν από την πατρίδα τους λόγω των πολυετών εχθροπραξιών, εστάλησαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στο Πακιστάν ή το Ιράν. Κάποια, όπως ο Ζαχίρ, παρά τις κακουχίες και τα βασανιστήρια, κατάφεραν να πάνε στην Ευρώπη αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον. Κάποια άλλα απλά «χάθηκαν».

 

Τι συνέβη όμως στα παιδιά που έμειναν στο Αφγανιστάν;

Τα στοιχεία είναι απογοητευτικά. Η φτώχεια και η βία κυριαρχούν σε καθημερινή βάση. Η παιδική θνησιμότητα χτυπά ρεκόρ, ο υποσιτισμός κυριαρχεί, γάμοι παιδιών γίνονται με το ζόρι, ενώ δε λείπουν και οι σεξουαλικές κακοποιήσεις.

Το μισό του πληθυσμού ζει κάτω από τα όρια της φτώχειας. Το Αφγανιστάν είναι η δεύτερη πιο φτωχή χώρα του κόσμου. Το μέσο ετήσιο εισόδημα είναι 370 δολάρια. Για παράδειγμα, ένας δάσκαλος ή ένας δικαστής πληρώνεται με περίπου 50 δολάρια τον μήνα.Επίσης το προσδόκιμο ζωής των παιδιών είναι το χαμηλότερο από την πρώτη στιγμή που ανοίγουν τα μάτια τους.

Το 35% των νεογέννητων είναι ελλιποβαρή. Ακόμα και σήμερα το 87% των γεννήσεων γίνονται στο σπίτι, χωρίς κατάλληλη ιατρική φροντίδα. Η πατριαρχική οικογένεια δε δίνει το δικαίωμα στις γυναίκες να φεύγουν από το σπίτι ή ακόμα και να πάνε στο νοσοκομείο. Μία στις οχτώ πεθαίνει στον τοκετό.

Για να παει κανείς στο νοσοκομείο χρειάζεται να κάνει ολόκληρο ταξίδι. Αλλά ακόμα κι αν είναι τυχερός και φτάσεις μετά από πολλά χιλιόμετρα, δεν υπάρχει ούτε ο κατάλληλος εξοπλισμός ούτε η κατάλληλη ιατρική κατάρτιση. 70% του πληθυσμού δεν έχει πρόσβαση σε πόσιμο νερό.

Σήμερα 60% των παιδιών πάνε στο σχολείο και μόνο το 28% του ενήλικου πληθυσμού είναι εγγράμματο.

Το ποσοστό των τρομοκρατικών επιθέσεων σε σχολεία θηλέων είναι πολύ υψηλό. Αν και ο διωγμός των Ταλιμπάν βοήθησε την επιστροφή των παιδιών στο σχολείο, πολλά έχουν να γίνουν ακόμα για την ασφάλεια και την εκπαίδευσή τους.

Περίπου 20% των παιδιών εργάζονται για να βοηθήσουν τις οικογένειές τους. Παίζουν σημαντικό ρόλο στην οικονομία του Αφγανιστάν. Οι μητέρες δεν μπορούν να βγουν να εργαστούν, επειδή απαγορεύεται, κι έτσι τα παιδιά βγάζουν το φίδι απ’ την τρύπα, καθώς αναγκάζονται ακόμα και να ζητιανεύουν κάτω από ακραίες συνθήκες. Το καλοκαίρι η θερμοκρασία ξεπερνά τους 40 βαθμούς Κελσίου, ενώ τον χειμώνα φτάνει τους -20.

Άλλα παιδιά υφίστανται πλύση εγκεφάλου. Πολλά καταλήγουν μέλη τρομοκρατικών ομάδων. Τα εκπαιδεύουν στα όπλα και τα στέλνουν στον πόλεμο. Εξάχρονα παιδιά γίνονται καμικάζι αυτοκτονίας.

Χιλιάδες ορφανά παιδιά στο Αφγανιστάν, που υιοθετούνται από άλλες οικογένειες, ζουν σαν «σκλάβοι» ,καθώς νιώθουν υποχρέωση απέναντι στους νέους «γονείς» τους και θέλουν να την «ξεπληρώσουν».

Πολλά εργάζονται σε ορυχεία και είτε μένουν ανάπηρα είτε σκοτώνονται.